Van eenvoudig tot heel persoonlijk, van traditioneel tot volledig op maat: uitvaarten zijn vandaag veel diverser dan vroeger. Maar één ding blijft altijd hetzelfde: de zorg en betrokkenheid van de uitvaartmedewerkers. Uitvaartadviseurs Gaëlle Beugoms en Sam Pelgroms begeleiden families in één van de moeilijkste momenten van hun leven, en doen dat telkens opnieuw met dezelfde aandacht.
Zorg en betrokkenheid centraal
Gaëlle (29) werkt intussen bijna vijf jaar als uitvaartadviseur. Samen met haar collega’s staat ze families bij van het eerste telefoontje tot lang na de uitvaart. “Alles wat komt kijken bij een afscheid nemen we mee op,” vertelt ze. “We begeleiden mensen stap voor stap.”
Voor Sam (33), die drie jaar geleden de overstap maakte vanuit de horeca, voelt die rol heel natuurlijk aan. “Het sociale aspect, het zorgen voor mensen, het contact: dat zit ook in deze job. Alleen is het hier nog intenser.”
‘Ook kleine kinderen helpen vandaag mee, bijvoorbeeld door de kist voor de begrafenis van opa of oma met bloemen te bekleden of door er tekeningetjes op te maken.’Vertrekken van een wit blad
Wat opvalt, is hoe sterk uitvaarten geëvolueerd zijn. Het klassieke beeld, een dienst in de kerk, gevolgd door een begrafenis op het kerkhof en afsluitend een koffietafel, bestaat nog, maar is lang niet meer de standaard. “We vertrekken altijd van een wit blad,” zegt Gaëlle. “Wat past bij de persoon? Waar heeft de familie nood aan? Dat kan traditioneel zijn, maar evengoed heel persoonlijk.”
En dat persoonlijke kan vele vormen aannemen. Zo werd er ooit een uitvaart georganiseerd op een paardenweide, omdat de overledene daar zo graag kwam. Maar even goed kiezen mensen voor een klein, intiem afscheid thuis. “Het hoeft niet groots te zijn om waardevol te zijn,” zegt Gaëlle. Het verschil zit vaak juist in de details. “Soms gaat het om kleine dingen: de geur van iemands lievelingskoffie in de zaal, bloemen in een specifieke kleur, een bepaald lied. Dat zijn geen grote kosten, maar ze maken het afscheid wel heel eigen.”
Die diversiteit vertaalt zich ook in budgetten. Sommige families houden het bewust eenvoudig, anderen kiezen voor een uitgebreider afscheid. Maar de aanpak blijft dezelfde. “Iedereen krijgt evenveel aandacht,” benadrukt Gaëlle.
“Een uitvaart hoeft niet duur te zijn om mooi te zijn,” vult Sam aan. “Het gaat om gehoord worden, om het verhaal dat verteld wordt.”
Wanneer de overledene zelf zijn of haar uitvaartwensen vooraf vastlegde, bijvoorbeeld via Mijn laatste wensen, dan zorgt dat voor heel wat gemoedsrust bij de nabestaanden die de uitvaart regelen. Maar lang niet iedereen komt met een uitgewerkt plan binnen. Vaak baseert de familie zich op wat ze eerder hebben meegemaakt. “Het is aan ons om te tonen wat er allemaal mogelijk is,” zegt Sam. “En zodra mensen dat zien, groeit het afscheid vanzelf in een richting die bij hen past.”
Gaëlle merkt hetzelfde: “Als je voorbeelden geeft, hoor je vaak: ‘Ah, dat kan ook?’ En dan begint het echt te leven.”
De Herinneringsboom als gids
Om families daarbij te helpen, zetten ze bij de DELA-uitvaartcentra ook sterk in op inspiratie. Zo werd er op een van de wanden bij Uitvaartzorg Smedts-Jacobs DELA in Wilrijk een heuse Herinneringsboom geplaatst. Die ‘boom’ bundelt tal van ideeën: van alternatieve ceremonies en bijzondere locaties tot kleine, persoonlijke afscheidsrituelen.
Persoonlijke accenten, vaak vooraf bepaald, spelen daarbij een steeds grotere rol. Muziek, teksten en beelden worden bewuster gekozen, en ook familieleden dragen vaker actief bij. “Een kleinzoon die een rouwkaart ontwerpt, of kinderen die mee nadenken over de invulling, dat zien we steeds meer,” zegt Gaëlle. “Ook kleine kinderen helpen vaak mee, bijvoorbeeld door de kist voor de uitvaart van opa of oma met bloemen te bekleden of door er tekeningetjes op te maken.”
‘We luisteren, we denken mee, we zijn er.’Ook digitaal verandert er veel. Rouwbrieven worden vaker online gedeeld en herinneringen krijgen een plek buiten de traditionele formats. Het rouwplatform Ingedachten.be is daar een mooi voorbeeld van.
Daarnaast zijn er ook na de uitvaart steeds meer mogelijkheden. Crematie en asverstrooiing komen vaker voor, net als het meenemen van een urne naar huis of het creëren van een persoonlijke plek in de natuur. “Veel mensen weten niet wat er allemaal kan,” zegt Gaëlle. “Daarin begeleiden wij hen.”
Iedere uitvaart brengt bovendien zijn eigen culturele of levensbeschouwelijke accenten mee. “Elke cultuur kent haar gebruiken,” zegt Sam. “Maar het belangrijkste is dat we openstaan en meedenken. Soms zoeken we samen met de familie uit wat mogelijk is.”
En dat hoeft niet altijd cultureel bepaald te zijn. “Sommige mensen willen gewoon iets dat anders voelt: kleurrijker, persoonlijker, minder klassiek. Dat kan allemaal.”
Waarom betrokkenheid het verschil maakt
Voor Marthe (27), uitvaartadviseur bij DELA, zit de betrokkenheid van uitvaartmedewerkers in de manier waarop ze elk afscheid écht op maat maken. “Of iemand nu veel middelen heeft of niet: we proberen altijd iets te creëren dat klopt met wie die persoon was,” klinkt het.
Die zorg vertaalt zich in talloze kleine en grote keuzes. Zo wordt er bijvoorbeeld een intieme setting voorzien voor wie liever in beperkte kring afscheid neemt, of wordt er actief meegedacht over persoonlijke accenten zoals foto’s, muziek of verhalen die het leven van de overledene weerspiegelen.
'Achter elk afscheid schuilt een enorm engagement.'Van klassiek naar persoonlijk
Volgens Marthe zijn uitvaarten de voorbije jaren sterk veranderd. Mensen zoeken steeds vaker naar manieren om een afscheid uniek en persoonlijk te maken. Dat kan zelfs betekenen dat er ruimte is voor lichtheid of humor, naast verdriet. Zo begeleidde ze ooit een afscheid van een jonge vrouw dat, in plaats van klassiek en ingetogen, werd vormgegeven als een zacht, bijna feestelijk moment in de natuur, met zonnebloemen als symbool. Voor de ouders was het een laatste, liefdevol gebaar naar hun dochter.
Die evolutie zie je ook in kleine dingen: minder strikte tradities, minder zwart en meer aandacht voor wat bij de persoon past. “Mensen denken vandaag anders over afscheid,” merkt ze. “Ze willen dat het klopt met het leven dat iemand geleid heeft.”
Intens maar waardevol werk
Achter elk afscheid schuilt bovendien een intens engagement. “Soms zijn we er een hele week mee bezig,” zegt Marthe. Zeker bij onverwachte of ingrijpende overlijdens vraagt dat niet alleen organisatie, maar ook veel inlevingsvermogen.
Dat maakt het werk intens, maar tegelijk ook bijzonder waardevol. Wanneer families achteraf nog een kaartje sturen of hun dankbaarheid tonen, weten Marthe en haar collega’s dat hun betrokkenheid écht het verschil heeft gemaakt, precies op het moment dat het er het meest toe doet.
Wil je ook meehelpen om bijzondere momenten voor families mogelijk te maken? Ontdek hier alle DELA-vacatures.
Iedereen krijgt dezelfde aandacht
Niet elke uitvaart wordt door familie geregeld. Soms zijn er geen nabestaanden, of ontbreken de financiële middelen. In die gevallen wordt een Eenzame uitvaart georganiseerd. Ook daarin spelen Gaëlle en Sam een rol.
“Voor ons is het belangrijk dat er geen verschil met een andere uitvaart voelbaar is,” zegt Sam. “De mogelijkheden blijven in essentie dezelfde, alleen zijn er praktische afspraken en bepaalde grenzen. Maar het uitgangspunt blijft: iedereen verdient een waardig afscheid.”
Vaak komen die dossiers via sociale diensten of zorginstellingen binnen. Soms is er nog een verre verwant, een buur of een mantelzorger betrokken, soms ook helemaal niemand. Toch proberen ze altijd een persoonlijk element toe te voegen. “We gaan actief op zoek naar wie iemand was,” vertelt Gaëlle. “Zelfs als er weinig informatie is, doen we moeite om het afscheid betekenis te geven.”
Ook wanneer er niemand aanwezig is bij het afscheid, blijft de betrokkenheid dezelfde. “Dan staan wij daar,” zegt Sam. “Wij vertegenwoordigen die persoon. Dat moment verdient evenveel respect.”
Wat hun werk typeert, is uiteindelijk niet alleen de vorm van de uitvaart, maar de manier waarop ze nabestaanden begeleiden. “We blijven in de eerste plaats mensen,” zegt Gaëlle. “We luisteren, we denken mee, we zijn er.”
Sam knikt: “En we proberen telkens opnieuw een afscheid te creëren dat recht doet aan wie iemand was.”
Of het nu gaat om een grootse ceremonie of een eenvoudig moment in kleine kring: de essentie blijft dezelfde. Iedereen verdient een mooi afscheid.