Hoe zorg je ervoor dat wat je hebt opgebouwd, later goed terechtkomt? Het is een vraag die we liever uitstellen. Omdat ze ons confronteert met het afscheid dat er ooit komt. En toch is het net die vraag die, als je ze op tijd stelt, rust kan brengen, voor jezelf én voor de mensen rondom je.
Schenken en nalaten gaan namelijk zelden alleen over geld. Het gaat om vooruitdenken, duidelijkheid en het vermijden van twijfel en discussies op een moment dat emoties al hoog oplopen. We spraken met Lars Everaert van DELA-partner Advies Nalatenschap die dagelijks ziet wat er goed loopt, én wat er fout kan gaan.
We denken er liever niet aan
Waarom schuiven zoveel mensen het nadenken over wat ze ooit zullen achterlaten voor zich uit? Lars hoeft niet lang na te denken. “Ik zie eigenlijk twee groepen. Enerzijds mensen die er actief mee bezig zijn, vaak omdat ze in hun omgeving iets hebben meegemaakt. Anderzijds een grote groep die denkt: het zal wel in orde komen. Maar net daar loopt het soms mis. Let op, die reflex is menselijk. We willen vooruitkijken, niet stilstaan bij het einde. Maar precies door het gesprek uit te stellen, laten we vaak kansen liggen om het later eenvoudiger te maken.”
“We gaan er vaak van uit dat alles goed geregeld is. Maar als je niets regelt, beslist de wet in jouw plaats.”Het gaat niet alleen over ‘veel hebben’
Een hardnekkig misverstand is dat nalatenschapsplanning enkel relevant is voor wie over een groot vermogen beschikt.
“Dat klopt gewoon niet,” zegt Lars. “Ook wie één woning heeft, wat spaargeld of misschien enkele aandelen, zit met vragen. Alleen krijgt die groep zelden advies op maat, terwijl net daar vaak nog veel mogelijk is. Met andere woorden: je hoeft geen groot fortuin te hebben om dit goed te doen. Integendeel.”
De wet denkt niet met je mee
Wat gebeurt er als je niets onderneemt? “Heel eenvoudig: dan geldt de wet,” legt Lars uit. “En die strookt niet altijd met wat je zelf zou willen. Zeker vandaag, met steeds meer diverse gezinsvormen, kan dat tot pijnlijke situaties leiden. Wie samenwoont, is bijvoorbeeld niet automatisch beschermd. Het verschil tussen gehuwd zijn, wettelijk samenwonen of feitelijk samenwonen is nog steeds enorm. Je hoeft daarom niet snel snel te trouwen, maar zorg er wel voor dat je een aantal dingen bewust regelt. Anders beslist de wet in jouw plaats. Wat soms tot schrijnende situaties kan leiden, die de overledene nooit zo gewild zou hebben.”
Het juiste moment bestaat niet
Wanneer begin je daar dan aan? Niet pas ‘later’,” zegt Lars. “Maar op sleutelmomenten in je leven: bij de aankoop van een woning, de komst van kinderen, een echtscheiding of wanneer je richting pensioen gaat. Alles hoeft niet meteen perfect vast te liggen. Maar weten waar je staat, maakt al een verschil. Het zet aan tot een gesprek, met een adviseur, maar evengoed met je partner of kinderen.”
Kleine details, grote impact
Zelfs wie al iets geregeld heeft, is niet altijd klaar. “Een testament dat je jaren geleden opstelde, klopt vandaag mogelijk niet meer. Details lijken klein, maar maken vaak een groot verschil.” Ook rond successierechten leven veel misverstanden. “Veel mensen baseren zich op wat ze horen in hun omgeving. Maar elke situatie is anders. Wat voor de ene geldt, hoeft voor de andere helemaal niet te kloppen.”
“Een goed gesprek vandaag kan veel conflicten morgen vermijden.”Durf het gesprek te voeren
Misschien nog belangrijker dan de technische kant, is de menselijke. “Praat erover,” zegt Lars. “Transparantie binnen families voorkomt discussies achteraf. En vaak blijken kinderen andere verwachtingen te hebben dan ouders denken. Dat gesprek hoeft niet zwaar te zijn. Integendeel. Het kan net verbindend werken.”
Rust begint vandaag
Uiteindelijk draait het om één ding: gemoedsrust. “Na zo’n gesprek voelen mensen vooral opluchting,” merkt Lars. “Dat knagende gevoel verdwijnt. En dat geeft mentale rust. Misschien is dat wel de kern van nalatenschapsplanning, iets waar DELA met het nieuwe Nalatenschapzorgplan trouwens goed op inspeelt. Niet alleen wat je nalaat, maar ook hoe je vandaag al zorg draagt voor morgen is ontzettend belangrijk.”
“Wanneer is alles nu echt goed geregeld?” herhaalt Lars. “Wanneer je ’s avonds met een gerust gevoel kan gaan slapen. Omdat je weet dat alles goed zit, voor jezelf en voor de mensen rondom je.”